ΑΝΤΙΑΙΡΕΤΙΚΑ ΕΦΟΔΙΑ: ΠΑΤΕΡΙΚΕΣ ΘΕΣΕΙΣ – ΑΡΧΙΜ. ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΩΣΤΩΦ

http://paintingleaves.blogspot.com

PAINTING LEAVES

Wharariki Beach, Golden Bay, New ZealandἈντιαιρετικά Ἐφόδια: Πατερικές Θέσεις

Ἀπόσπασμα ἀπό τό βιβλίο “Ἀντιαιρετικά Εφόδια”

τοῦ

Ἀρχιμ. Ἰωάννη Κωστώφ

http://www.truthtarget.gr

TRUTH TARGET

Στό Κεφάλαιο αὐτό θά παρουσιάσουμε μερικές θέσεις τῶν Πατέρων τῆς Ἐκκλησίας ὡς πρός τό θέμα τῆς πλάνης.

Ἀρχίζουμε μέ τόν Ἅγ. Εἰρηναῖο: «Α´, 31, 4 Προσπαθήσαμε νά παρουσιάσουμε καί νά φανερώσουμε μέσῳ σοῦ [τοῦ ἀγνώστου παραλήπτου] ὅλο τό κακοπλασμένο πτῶμα αὐτῆς τῆς τιποτένιας καί μικρῆς ἀλεποῦς* [ὑπ. Πρβλ.: «Πιάσατε ἡμῖν ἀλώπεκας μικρούς ἀφανίζοντας ἀμπελῶνας»(ἎἈσμ 2, 15)· «Καί εἶπεν αὐτοῖς· πορευθέντες εἴπατε τῇ ἀλώπεκι ταύτῃ [στόν Ἡρώδη]· ἰδού ἐκβάλλω δαιμόνια καί ἰάσεις ἐπιτελῶ σήμερον καί αὔριον. Καί τῇ τρίτῃ τελειοῦμαι (: φθάνω στό τέλος)»(Λκ 13, 32). Ὑπαινίσσεται τήν πονηρία τῶν αἱρετικῶν.]. Ἤδη δέν χρειάζονται πολλοί λόγοι γιά νά ἀνατραπῆ ἡ διδασκαλία τους, ἐφόσον ἔγινε σέ ὅλους γνωστή. Αὐτό εἶναι σάν κάποιο θηρίο νά εἶναι κρυμμένο στό δάσος καί ἀπό ἐκεῖ νά ὁρμᾶ καί νά κατασπαράσση πολλούς ἀνθρώπους· ὅσοι ξεχωρίσουν αὐτό τό δάσος καί τό ἀποψιλώσουν, ὥστε νά δοῦν οἱ ἄνθρωποι τό θηρίο, δέν θά κουρασθοῦν, ἀσφαλῶς, νά τό συλλάβουν, ἐφόσον βλέπουν τό ἴδιο τό θηρίο. Μποροῦν νά τό βλέπουν καί νά φυλάγωνται ἀπό τίς ἐπιθέσεις του καί ἀπό παντοῦ νά ρίχνουν ἀκόντια καί νά τραυματίζουν καί νά φονεύουν αὐτό τό θηρίο πού κατασπαράσσει τούς ἀνθρώπους. Ἔτσι καί ἐμεῖς, ἐφόσον φανερώσαμε τά ἀπόκρυφα καί σεσιγημένα κατ᾽ αὐτούς μυστήριά τους [τῶν αἱρετικῶν], δέν θά εἶναι πλέον ἀπαραίτητο νά ἀνατρέπουμε τίς ἰδέες τους διά πολλῶν. Καί σύ καί ὅλοι ὅσοι εἶναι μαζύ σου μπορεῖτε νά ἐξασκῆσθε μέ ὅσα εἶπα πρωτύτερα, νά ἀναιρῆτε τίς φαῦλες καί ἀσυνάρτητες διδασκαλίες τους καί νά παρουσιάζετε διδασκαλίες σύμφωνες μέ τήν ἀλήθεια. Ἐπειδή, λοιπόν, αὐτά ἔτσι ἔχουν, καί ἐφόσον τό ὑποσχεθήκαμε, ἀναλόγως πρός τή δύναμί μας, θά παρουσιάσουμε ἐπιπλέον καί τήν ἀνατροπή τους, ἀντιμετωπίζοντας, ὅλα αὐτά στό ἑπόμενο βιβλίο. Καθώς βλέπεις, ἡ ἀναφορά μας σέ αὐτούς ἐπεκτείνεται. Θά σοῦ δώσουμε, ἐπίσης, καί ἐφόδια γιά τήν ἀνατροπή τους, ἀντιμετωπίζοντας ὅλες τίς ἀπόψεις κατά τή σειρά τοῦ ἐν λόγῳ θέματος. Ἔτσι ὄχι μόνο θά δείξουμε, ἀλλά καί θά τραυματίσουμε ἀπό παντοῦ τό θηρίο»(ΕΕ, 107).

° «Β´, 19, 8 Ἀρκοῦν, λοιπόν, αὐτά τά ὁποῖα εἴπαμε γιά νά φανῆ ὅτι τό σύστημά τους εἶναι ἀνίσχυρο καί ἀστήρικτο, ἀκόμη δέ καί ἀνόητο. Διότι, ὅπως συνήθως λέγεται, δέν πρέπει νά πίνη ὅλη τή θάλασσα αὐτός πού θέλει νά μάθη ὅτι τό νερό της εἶναι ἁλμυρό. Ἔστω ὅτι ὑπάρχει κάποιος ἀνδριάντας φτιαγμένος ἀπό πηλό πού χρωματίζεται ἐπιφανειακά ὥστε νά θεωρῆται χρυσός, ἐνῶ εἶναι πήλινος· ἄν κάποιος πάρη ὁποιοδήποτε κομμάτι ἀπό τόν ἀνδριάντα καί τό ἀνοίξη, θά ἀποκαλύψη τόν πηλό καί θά ἀπαλλάξη ἀπό τήν ἐσφαλμένη γνώμη αὐτούς πού ψάχνουν τήν ἀλήθεια»(ΕΕ, 150).

° «Ε´, 20, 2. Ἡ Ἐκκλησία εἶναι ὁ παράδεισος πού φυτεύθηκε σ᾽ αὐτό τόν κόσμο. “Ἀπό παντός ξύλου τοῦ παραδείσου βρώσει φαγῇ”(Γεν 2, 16), λέει τό Πνεῦμα τοῦ Θεοῦ, δηλαδή, νά τρῶτε ἀπό κάθε Γραφή τοῦ Κυρίου. Νά μήν τρῶτε, ὅμως, μέ ἐπηρμένο φρόνημα (: μέ ὑπερηφάνεια) οὔτε νά ἀγγίζετε τή διχογνωμία τῶν αἱρετικῶν. Οἱ ἴδιοι ὁμολογοῦν ὅτι μόνοι τους ἔχουν γνῶσι τοῦ καλοῦ καί τοῦ πονηροῦ (Γεν 2, 17). Καί ἐπάνω ἀπό τό Θεό, πού τούς ἔκανε, ὑπερακοντίζουν τά δικά τους ἀσεβῆ φρονήματα. Φρονοῦν, λοιπόν, παραπάνω ἀπό ὅ,τι εἶναι τό μέτρο τῆς νοήσεώς τους. Γι᾽ αὐτό καί ὁ Ἀπόστολος λέει: “Μή ὑπερφρονεῖν παρ᾽ ὅ δεῖ φρονεῖν, ἀλλά φρονεῖν εἰς τό σωφρονεῖν (: ἀλλά νά σκέπτεσθε συνετά)”(Ρμ 12, 3)· νά μή φᾶμε, δηλαδή, τή γνῶσι τους πού φρονεῖ παραπάνω ἀπό ὅ,τι πρέπει, καί ἔτσι πεταχθοῦμε ἀπό τόν παράδεισο τῆς ζωῆς, στόν ὁποῖο ὁ Κύριος εἰσάγει αὐτούς πού ὑπακούουν στήν ἐντολή Του “ἀνακεφαλαιώνων τά πάντα ἐν ἑαυτῷ (: ἑνώνοντας τά πάντα στόν ἑαυτό Του καί μέ τόν ἑαυτό Του), τά ἐν τοῖς οὐρανοῖς καί τά ἐπί τῆς γῆς”(Ἐφ 1, 10)»(ΕΕ, 394).

***

Ἅγ. Γρηγόριος ὁ Θεολόγος συμβουλεύει: «Ἔστω καί τό φιλόνεικον ἡμῶν ἔννομον»=«Ἄς εἶναι καί ἡ διαμάχη μας ἐντός τοῦ νόμου»(ΒΕΠ 59, 216)

***

Μέγας Βασίλειος γράφει: «Συνηθίζω δέ ἐγώ νά τόν παραβάλλω (τό Διονύσιο Ἀρχ/σκοπο Ἀλεξανδρείας) μέ φυτοκόμο πού προσπαθεῖ νά ἰσιώση ἕνα στραβό νεαρό φυτό· ἔπειτα δέ ἀποτυγχάνοντας νά τό φέρη στή μέση λόγῳ ὑπερβολικῆς ἀντίθετης ἕλξεως, φέρνει τό βλάστημα στήν ἀντίθετη θέσι»(ΒΕΠ 55, 32). Χρειάζεται δηλ. συμμετρία στήν ἀντιαιρετική διαπάλη.

***

Θά παραδώσουμε γιά λίγο τή γραφίδα στόν Ἅγ. Ἀμβρόσιο: «Πλησίον τῆς οἰκιακῆς καί καρποφόρου συκιᾶς σπέρνουν ἄγρια συκιά, γιά τό λόγο ὅτι γρήγορα οἱ καρποί ἐκείνης τῆς γόνιμης καί οἰκιακῆς συκιᾶς, ὅταν ἤ ἀπό κάποια αὔρα θίγωνται ἤ ἀπό καύσωνα, φέρονται νά πέφτουν στή γῆ. Γι᾽ αὐτό οἱ γνῶστες αὐτοῦ τοῦ φαρμάκου, μέ σῦκα ἀγρίου δένδρου δεμένα σέ ἐκεῖνο τό καρποφόρο δένδρο, θεραπεύουν αὐτή τήν ἀδυναμία. Ἔτσι μπορεῖ νά διατηρῆ τούς καρπούς του, πού ἐπρόκειτο νά πέσουν ἐάν πλέον ἔλειπαν τά φάρμακα.

Ἀπό αὐτό δέ, σάν ἀπό κάποιο αἴνιγμα τῆς φύσεως, προτρεπόμασθε νά μήν ἀποφεύγουμε αὐτούς οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἀποχωρισθῆ ἀπό τήν πίστι μας καί τήν κοινωνία μας. Διότι καί ὁ ἐθνικός ὁ ὁποῖος κερδήθηκε, ὅσο βαρύτερος ὑπερασπιστής τῆς πλάνης ὑπῆρξε, τόσο σφοδρότερος ὑπερασπιστής τῆς πίστεως εἶναι δυνατόν νά δειχθῆ. Νά μήν ἀποφεύγουμε κάποιον ἀπό τούς αἱρετικούς ἐάν ἐπιστρέψη, σάν νά στηρίζη τό μέρος ἐκεῖνο στό ὁποῖο ἦλθε ἀφοῦ μετέβαλε γνώμη. Νά τόν δεχώμασθε μάλιστα, ὅταν ἔχη κάτι ἐκ φύσεως ὀρθό, ὥστε νά μπορῆ ἡ γνώμη αὐτοῦ νά εἶναι ἰσχυρή, ἐάν ὑποστηριχθῆ σ᾽ αὐτόν ἡ προσπάθεια τῆς ἐγκρατείας, καί ἡ τήρησι τῆς ἁγνότητος.

Νά ἀναπτύξης, λοιπόν, σχετικά μ᾽ αὐτόν τή φροντίδα σου, ὥστε μέ τήν ὁμοιότητα τῆς καρποφόρου ἐκείνης συκιᾶς, ἀπό τήν παρουσία καί ἕνωσι τοῦ ἀγρίου ἐκείνου δένδρου, νά μπορῆς νά δυναμώσης τήν ἀρετή σου. Διότι ἔτσι οὔτε ἡ προσοχή σου θά διασπασθῆ, καί ὁ καρπός τῆς ἐπιμελείας καί χάριτος θά διαφυλαχθῆ»(ΕΞ, 117)

° «Ἡ γνώμη ἐκείνων παραβάλλεται μέ ἱστό ἀράχνης, στόν ὁποῖο, ἐάν πέση κουνούπι ἤ μῦγα, δέν μπορεῖ νά ἀπαλλαγῆ· ἐάν δέ κάποιο γένος ἰσχυροτέρων ἐμψύχων φανῆ ὅτι εἰσέβαλε, τόν διαπέρασε, ἔσπασε τούς ἀσθενεῖς ἱστούς, καί διεσκόρπισε τίς κενές παγίδες. Τέτοια εἶναι τά δίκτυα τῶν Χαλδαίων [τῶν αἱρετικῶν], ὥστε σέ αὐτά νά προσκολλῶνται οἱ ἀδύνατοι, οἱ ἰσχυρότεροι κατά τήν ἀντίληψι νά μήν εἶναι δυνατόν νά προσκρούσουν (καί νά παραμείνουν)»(ΕΞ, 147)

° «Τόν Ἐλύμα τό μάγο ὁ Παῦλος τύφλωσε ὄχι μόνο μέ τήν ἀδυναμία τῆς μαγικῆς τέχνης, ἀλλά καί μέ τήν ἀπώλεια τῶν ὀφθαλμῶν (Πρξ 13, 11)»(ΕΞ, 164)

° «Ἡ κουκουβάγια μέ τίς μεγάλες καί γλαυκές κόρες τῶν ὀφθαλμῶν δέν αἰσθάνεται τή ζοφερή φρίκη τοῦ νυκτερινοῦ σκότους. Ὅσο γίνεται ἡ νύκτα σκοτεινότερη, τόσο, ἀντίθετα πρός τή συνήθεια τῶν λοιπῶν πτηνῶν, ἀσκεῖ ἀπρόσκοπτες πτήσεις. Ὅταν δέ ἀνατείλη ἡ ἡμέρα, καί ἁπλωθῆ τό φῶς τοῦ ἡλίου, ἡ ὅρασι αὐτῆς ἐξασθενεῖ, σάν νά περιπλανᾶται σέ κάποιο σκοτάδι. Μέ τοῦτο δέ τό σημεῖο αὐτῆς δηλώνει ὅτι ὑπάρχουν μερικοί οἱ ὁποῖοι, ἄν καί ἔχουν ὀφθαλμούς γιά νά βλέπουν, δέν συνηθίζουν νά βλέπουν, καί τό ἔργο τῆς ὁράσεώς τους τό ἐπιτελοῦν μόνο στό σκοτάδι.

Περί τῶν ὀφθαλμῶν τῆς καρδιᾶς μιλῶ, τούς ὁποίους ἔχουν οἱ σοφοί τοῦ κόσμου καί δέν βλέπουν· στό φῶς τίποτε δέν διακρίνουν. Στό σκοτάδι περπατοῦν, ἐνῶ ἐρευνοῦν τά σκοτεινά τῶν δαιμονίων, καί πιστεύουν ὅτι βλέπουν τά ὕψη τοῦ οὐρανοῦ… Ἐκτρεπόμενοι ἀπό τήν πίστι, ἐμπλέκονται στό σκοτάδι συνεχοῦς τυφλώσεως.

Ἐνῶ ἔχουν πλησίον τήν ἡμέρα τοῦ Χριστοῦ καί τό φῶς τῆς Ἐκκλησίας, καί ἐνῶ δέν βλέπουν τίποτε, ἀνοίγουν τό στόμα, σάν νά τά γνωρίζουν ὅλα. Ὀξεῖς στά μάταια, ἀμβλεῖς στά αἰώνια, καί μέ τόν ἑλιγμό μακρᾶς συζητήσεως προδίδουν τήν τυφλότητα τῆς ἀμαθείας τους»(ΕΞ, 232)

° Ὁ Ἅγιος Ἀμβρόσιος στό περί τοῦ Μυστηρίου τῆς ἐνσαρκώσεως τοῦ Κυρίου ἐντάσσει τούς αἱρετικούς στό: «Οὐκ ἐάν ὀρθῶς προσενέγκῃς, ὀρθῶς δέ μή διέλῃς, ἥμαρτες; (: δέν ἁμάρτησες προσφέροντας μέν ὀρθῶς, χωρίζοντας, ὅμως, λανθασμένα;)»(Γεν 4, 7)· (π.χ διαχωρίζουν τή θεία ἀπό τήν ἀνθρώπινη φύσι τοῦ Χριστοῦ.

 ***

ὅσ. Ἐφραίμ ὁ Σύρος γράφει: «Ὅπως εἶναι τό κεφάλι προτιμότερο ἀπό ὅλα τά μέλη τοῦ σώματός σου, καί ἄν κατευθυνθῆ ἐναντίον σου πέτρα ἤ ρόπαλο ἤ ξίφος, προβάλλεις τά ἄλλα μέλη τοῦ σώματος, θέλοντας νά ἀποφύγης τό κτύπημα στό κεφάλι, ἐπειδή γνωρίζεις ὅτι χωρίς αὐτό δέν εἶναι δυνατό νά ζήσης σ᾽ αὐτή τή ζωή· ἔτσι νά εἶναι σέ σένα προτιμότερη ἀπό ὅλα ἡ πίστι τῆς ἁγίας καί ὁμοουσίου Τριάδος, διότι χωρίς αὐτήν εἶναι ἀδύνατο νά ζήση κανείς τήν πραγματική ζωή»(ΕΣγ, 23).

° «Οὐαί τοῖς μιαίνουσι τήν ἁγίαν πίστιν ἐν αἱρέσεσιν, ἤ τοῖς αἱρετικοῖς συγκαταβαίνουσιν (: ἀλλοίμονο σ᾽ ἐκείνους πού μολύνουν τήν ἁγία πίστι μέ αἱρέσεις ἤ συγκαταβαίνουν στούς αἱρετικούς)»(ΕΣδ, 26).

° «Ἐκεῖνοι πού μολύνονται μέσα στίς αἱρέσεις θά ἀκούσουν: “Ἄς ἐξαφανισθῆ ὁ ἀσεβής, γιά νά μή δῆ τή δόξα τοῦ Κυρίου”(Ἡσ 26, 10)»(ΕΣδ, 68· βλ. καί 149).

° «Ἄν ὑπῆρχε σ᾽ αὐτούς [τούς ἀποστάτες] τρόπος νά ἀνεβοῦν ἁμαρτωλοί στόν οὐρανό, ὁπωσδήποτε θά διχογνωμοῦσαν καί θά πρότειναν καί ἐκεῖ διαχωρισμό, στόν οἶκο τῆς εὐσέβειας, στά οὐράνια σκηνώματα, μέ ὅποιο τρόπο ἐπιχείρησαν τόν παλαιό καιρό οἱ πρόγονοί τους, τήν πυργοποιΐα»(ΕΣζ, 423)

° «Φυλάγοντας τόν ἑαυτό σας μέ κάθε φροντίδα, νά ἀποφεύγετε τή συναναστροφή τους [τῶν πλανεμένων]. Καί σᾶς φέρνω, ἀγαπητοί, ὡς ὁλοφάνερο παράδειγμα αὐτό· ὅτι δηλαδή ἕνας κυνηγός, ἄν βρεθῆ νά στέκεται σέ βασιλικό κτῆμα, καί ἄν ἀκόμη δέν ἀποδειχθῆ ὅτι ἔκανε κάτι παράνομο, ὅμως, θά κατηγορηθῆ ὡς τολμηρός, καί θά ὁδηγηθῆ σέ ἀνακρίσεις καί θά ὑποστῆ τήν καταδίκη σύμφωνα μέ τό νόμο, ἐπειδή εἶναι ξένος σ᾽ αὐτό τόν τόπο.

Μή, λοιπόν, καθίσετε στό συνέδριο τῆς ματαιοφροσύνης τους (πρβλ Ψ 25, 4) καί μή βαδίσετε τό δρόμο τῆς διάνοιάς τους· διότι δέν διαφέρει τό νά συγκατοικήση κανείς μέ τό δαίμονα ἀπό τό νά συγκατοικήση μέ ἀποστάτη καί παράνομο ἄνθρωπο· ὅταν δηλαδή ἐξορκίζεται ὁ δαίμονας, θά φοβηθῆ καί θά φύγη, ἐπειδή δέν ἔχει τή δύναμι νά μείνη ἐκεῖ ὅπου προφέρεται ἐναντίον του τό ὄνομα τοῦ Χριστοῦ. Ἐσύ, ὅμως, ἄνθρωπε, πού εἶσαι ἐξωτερικά στό σῶμα τοῦ Χριστοῦ, ἄν βρίσκεσαι καί ἐσωτερικά μέσα στό πνεῦμα Του, θά εἶσαι τέλειος ἄνθρωπος τοῦ Χριστοῦ· ἐπειδή ὁ ἄνθρωπος πού δέν ἔχει πάρει τό βάπτισμα, μοιάζει μέ κάποιο σπίτι ἑτοιμασμένο γιά τό βασιλιά, πού, ὅμως, ἀκόμη δέν τό κατοίκησε ὁ βασιλιάς. Ἀλλά ἄν ἐξορκίζης τόν ἀσεβῆ καί ἄπιστο ἄνθρωπο, αὐτός θά χρησιμοποιήση διπλάσια τήν κακία του, καί δέν θά ἐλαττώση τή μανία του. Προτιμότερο θά ἦταν νά ἐξορκίζη κανείς τούς σιχαμερούς δαίμονες, παρά νά προσπαθῆ νά πείση τούς ἀσεβεῖς ἀνθρώπους. Διότι οἱ δαίμονες εἶπαν, ὁμολογώντας τόν Υἱό τοῦ Θεοῦ, “Ἐσύ εἶσαι ὁ Χριστός, ὁ Υἱός τοῦ Θεοῦ”(Λκ 4, 41)· οἱ κήρυκες, ὅμως, τῆς ἀποστασίας Ἰουδαῖοι φιλονεικοῦν ὅτι δέν εἶναι αὐτός Υἱός τοῦ Θεοῦ. Καί πρόσεξε τήν ἀσυγκράτητη καί σκληρή διάθεσί τους. Ὁ ἀρχηγός τῆς ἀποστασίας τους κραυγάζει καί λέει: “Τί ἔχεις μαζύ μας, Υἱέ τοῦ Θεοῦ;”(Μθ 8, 29). Ἀλλά οἱ ἴδιοι ἀρνοῦνται συνεχῶς»(ΕΣζ, 427).

 ***

Ἀββᾶς Ἰσαάκ ὁ Σύρος γράφει: «Ὁ ὄφις σέ κάθε κίνδυνο τῆς ζωῆς του φυλάει τό κεφάλι του· καί ὁ σοφός μοναχός σέ κάθε δυσχερῆ περίστασι φυλάει τήν πίστι του, ἡ ὁποία εἶναι τό θεμέλιο τῆς ζωῆς του»(ΙΣ, 252)

 ***

Τό ἀκόλουθο κείμενο ἀποδίδεται στό Μ. Ἀθανάσιο: «Ἀκόμα κι ἄν κάποιος προσφέρη μυρίους καί ἀναντιρρήτους ἐλέγχους, ἀπέδειξε μέν τήν ἀλήθεια, δέν ἔπεισε, ὅμως, τούς ἐργάτες τοῦ ψεύδους»(ΒΕΠ 37, 54).

Πρός ἐπίρρωσιν τῆς θέσεως αὐτῆς, γράφει ὁ μοναχός Κοσμᾶς, ὁ ὁποῖος εἶχε μεταβεῖ στή Ν. Ἰταλία: «Μέ συνήρπαζαν πάντοτε οἱ ἀντιδικίες Ἑλλήνων καί Λατίνων. Ἦλθα μ’ ἔντονο ἀντιλατινικό σύνδρομο, μέ γεμάτη τή φαρέτρα. Μιά φορά, ὅμως, ἕνας Ρωμαιοκαθολικός μοῦ εἶπε ὕστερα ἀπό μιά ἔντονη λογομαχία: Mi hai vinto, ma non mi hai convinto, δηλαδή μέ νίκησες ἀλλά δέν μ’ ἔπεισες. Εἷχε δίκηο. Δέν φθάνει ἡ θεολογική “ὑπεροπλία”»(ΜΚ, 9).

 ***

Γράφει ὁ Ἅγ. Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος: «Πές μου, ἀπό τίς Γραφές πόσοι σκανδαλίσθηκαν; Πόσες αἱρέσεις ἀπό ᾽δῶ γέννησαν ἀφορμές γιά τίς θέσεις τους; Ἔπρεπε νά ἐξαλειφθοῦν οἱ Γραφές γιά τούς σκανδαλισθέντες, ἤ νά μήν εἶχαν δοθῆ καθόλου; Ὄχι, βέβαια· ἀλλά ἔπρεπε πάρα πολύ νά δοθοῦν γι᾽ αὐτούς πού θά καρπώνονταν, στό μέλλον, τήν ὠφέλεια ἀπ᾽ αὐτές»(PG 52, 516).

° Ἰδού καί ἄλλα κείμενα ἀποδιδόμενα στό Χρυσόστομο: «Σέ σᾶς πού γνωρίζουμε ὅτι ἀνήκετε στό χορό τῆς εὐσεβείας καί εἶσθε στρατιῶτες της, προσφέρω ἄλλοτε μέν σάν σέ μέλη τοῦ χοροῦ τή γλυκύτητα τῶν ἠθικῶν, ἄλλοτε δέ σαλπίζουμε σάν σέ ὁπλίτες, ὅπως μέ σάλπιγγα, τήν αὐστηρή στά αὐτιά δογματική. Ἐπειδή ἡ κατάκτησι τῆς εὐσεβείας συναπαρτίζεται καί ἀπό τά δύο, μιά καί οἱ μέν ἠθικές ἐντολές ἔχουν τή θέσι τοῦ σώματος, ἡ δέ σύζευξι τῶν δογμάτων ἔχει τή θέσι τῆς ψυχῆς. Διότι, ὅπως ἀκριβῶς ὅταν ἡ ψυχή ἀποχωρίζεται ἀπό τό σῶμα, ἡ συναρμογή τῶν μελῶν ὅσο καί ἄν ἐπαινῆται εἶναι ἄχρηστη, ἔτσι καί τό κάλλος τῆς ἀρετῆς πού προέρχεται ἀπό τήν τήρησι τῶν ἠθικῶν ἐντολῶν καθίσταται νεκρό, ἐφόσον δέν ἐμψυχώνεται ἀπό τή δύναμι τῶν δογμάτων. Διότι πράγματι ποιό ὄφελος ἔχουν αὐτοί πού ἐκπαιδεύθηκαν νά σωφρονοῦν στά ἤθη, ὅταν ὁ σώφρων ἀγνοῆ τόν κριτή τῆς σωφροσύνης; Ποιό τό κέρδος ἀπό τήν ἐλεημοσύνη, ὅταν ἀγανακτῆ ἀθετούμενος ὁ κριτής της; Τί θά ὠφελήση ἐκείνους τούς στρατιῶτες πού, ἐνῶ ἐπιδεικνύουν σπουδή στά ἀγαθά ἔργα, εἶναι ἐχθροί τοῦ βασιλέως; Μή συμπεριφερόμενος σωστά κατέστησες ἀνωφελές κάθε πλεονέκτημα ἀρετῆς, πού δέν εἶχε ριζώσει προηγουμένως στήν ὀρθότητα τῶν δογμάτων. Διότι πρέπει οἱ καρποί νά προέρχωνται ἀπό τίς ρίζες, καί τά νεῦρα τῶν ἀρετῶν νά ξεκινοῦν ἀπό τό κεφάλι. Ἀπό αὐτή λοιπόν, τή ρίζα [τήν ὀρθότητα τῶν δογμάτων] ἄς ἐξαρτήσουμε τούς ἑαυτούς μας καί ἄς συνυφάνουμε πάνω σ᾽ αὐτήν τίς ἐπιμέρους πράξεις μας, ἀπαρτίζοντες ὁλόκληρο τό σῶμα τῆς εὐσεβείας, περιβάλλοντας τήν κεφαλή τοῦ σώματος, τό Χριστό. “Αὐτός γάρ ἐστίν ἡ κεφαλή τοῦ σώματος τῆς ἐκκλησίας”(πρβλ. Κολ 1, 18), τόν ὁποῖο οἱ αἱρετικοί ἀπαξίωσαν νά ἔχουν ὡς κεφαλή»(ΡG 60, 745).

° «Ὁ Θεός δέν βλέπει μόνο τά παρόντα, ἀλλά πολύ περισσότερο προβλέπει τά μέλλοντα. Γι᾽ αὐτό καί ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ καλεῖται βέλος καί μάχαιρα. Λέει ὁ Ἡσαΐας: “Ἔθηκέ με ὡς μάχαιραν ὀξεῖαν, καί τῇ χειρί ἔκρυψεν· ἔθηκέ με ὡς βέλος ἐκλεκτόν, ἐν τῇ φαρέτρᾳ αὐτοῦ ἐσκέπασέ με”(πρβλ Ἡσ 49, 2). Γιατί μάχαιρα καί βέλος; Ἡ μάχαιρα ἑτοιμάζεται ἐναντίον ἐκείνων πού βρίσκονται κοντά, ἐνῶ τό βέλος στέλνεται καί ἐναντίον αὐτῶν πού βρίσκονται μακρυά. Ἐπειδή λοιπόν, ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ καθαιροῦσε καί τίς τότε φιλονεικίες, ἀλλά καί τίς μωρολογίες πού ἔμελλαν νά ἀνακύψουν ἀνέκοπτε, ἀποκαλεῖται μάχαιρα πού ἀγωνίζεται ἐναντίον τῶν πλησίον, ἀλλά καί βέλος πού στέλνεται κατά ἐκείνων τῶν ἀντιπάλων πού στέκονται μακρυά»(ΡG 59, 657).

° «“Ἐγώ δέ ὡσεί ἐλαία κατάκαρπος, ἐν τῷ οἴκῳ τοῦ Θεοῦ”(Ψ 51, 10)· ἐλιά κατάκαρπη, ἡ ὁποία δέν εἶναι στολισμένη μέ φύλλα, ἀλλά βρίθει ἀπό καρπούς εὐσεβείας. Διότι ὑπάρχει ψυχή πού πολλές φορές εἶναι γεμάτη κλαδιά καί φύλλα, ἀλλά δέν φέρει καρπό, ὅπως ἔλεγε ὁ Ἱερεμίας σχετικά μέ τόν Ἰσραήλ: “Ἄμπελος εὐκληματοῦσα ὁ Ἰσραήλ”(Ὠσ 10, 1)· εὐκληματοῦσα (: μέ πολλά κλήματα), ὄχι εὐκαρποῦσα (: ὄχι πολύκαρπη). Ἀλλά ἐκείνη μέν εἶναι τέτοια, ὁ δέ προφήτης ἀγάλλεται λέγοντας: “Ἐγώ δέ ὡσεί ἐλαία κατάκαρπος”, ἡ ὁποία δέν στολίζεται μέ ἐξωτερικά, ἀλλά εἶναι κατάμεστη ἐσωτερικά, στόν οἶκο τοῦ Θεοῦ ἐλιά κατάκαρπη· διότι δέν εἶναι καλό νά ζῆ κανείς ἔξω ἀπό τόν οἶκο τοῦ Θεοῦ. Θά βρῆς, βέβαια, πολλούς καί ἔξω ἀπό τό λόγο τῆς ἀληθείας νά φαίνωνται ὅτι λάμπουν ἀπό ἔργα ἀγαθά· θά βρῆς ἄνδρες συμπαθεῖς, ἐλεήμονες, οἱ ὁποῖοι ἐπιδιώκουν τή δικαιοσύνη· ἀλλά δέν ὑπάρχει κανένας καρπός στά ἔργα, ἐπειδή ἀγνόησαν τό ἔργο τῆς ἀληθείας. Διότι εἶναι μέν καλά καί τά ἔργα, ἀλλά πρέπει νά προηγῆται τό ἀνώτατο ἔργο. Πράγματι καί ὅταν κάποτε οἱ Ἰουδαῖοι ἔλεγαν πρός τόν Κύριο: “Τί ποιήσομεν, ἵνα ἐργασώμεθα τά ἔργα τοῦ Θεοῦ;”, ἀπάντησε σ᾽ αὐτούς: “Τοῦτό ἐστι τό ἔργον τοῦ Θεοῦ, ἵνα πιστεύσητε εἰς Ὅν ἀπέστειλεν Ἐκεῖνος [στό Χριστό, δηλ.]”(Ἰω 6, 28, 29). Κοίτα πῶς ἀποκάλεσε ἔργο τήν πίστι. Λοιπόν, μόλις πιστεύσης, ἀμέσως στολίζεσαι μέ ἔργα, ὄχι ἐπειδή σοῦ λείπουν τά ἔργα, ἀλλά ἐπειδή καθ᾽ ἑαυτήν ἡ πίστι εἶναι πλήρης ἔργων ἀγαθῶν. Πράγματι τά μέν ἔργα ἀπευθύνονται ἀπό τούς ἀνθρώπους πρός τούς ἀνθρώπους, ἡ δέ πίστι ἀπό τούς ἀνθρώπους πρός τό Θεό· ἡ πίστι αὐτόν πού ἐπιστρέφει τόν ἀναδεικνύει πολίτη τῶν οὐρανῶν· ἡ πίστι τό γήινο ἄνθρωπο, τόν καθιστᾶ συνόμιλο τοῦ Θεοῦ· δέν ὑπάρχει κανένα ἀγαθό ἔξω ἀπό τήν πίστι. Μοῦ φαίνονται δέ, ἀδελφοί, γιά νά χρησιμοποιήσω κάποια εἰκόνα τοῦ λόγου, μοῦ φαίνονται, λοιπόν, ὅσοι ἔχουν ἔργα ἀγαθά, καί ἀγνοοῦν τό Θεό τῆς εὐσεβείας, σάν νεκρά λείψανα, ὄμορφα μέν ντυμένα, τά ὁποῖα, ὅμως, δέν ἔχουν αἴσθησι τῶν καλῶν. Πράγματι ποιό εἶναι τό ὄφελος μιᾶς νεκρῆς ψυχῆς, ἡ ὁποία εἶναι νεκρή ὡς πρός τό Θεό Λόγο, ἐνῶ εἶναι περιβεβλημένη μέ καλά ἔργα; Τά ἔργα γίνονται μέ τήν ἐλπίδα ἀμοιβῆς καί στεφάνων. Ἄν ἀγνοῆς τόν ἀγωνοθέτη, γιά ποιό πρᾶγμα ἀθλεῖς; Δέν πρέπει μέν ἡ πίστι νά εἶναι γυμνή ἀπό ἔργα, γιά νά μήν ὑβρίζεται· εἶναι, ὅμως, ἀνώτερη ἡ πίστι ἀπό τά ἔργα. Ἐπειδή, ὅπως ὡς πρός τήν τιμή στούς ἀνθρώπους πρέπει νά προηγῆται ἡ ζωή καί μετά ἡ τροφή (διότι αὐτό πού συνέχει τή ζωή μας εἶναι ἡ τροφή)· ἔτσι πρέπει νά προηγῆται ἡ ἐλπίδα στό Χριστό ἀπό τή ζωή μας, νά τρεφώμασθε δέ καί μέ τά ἔργα τά καλά. Αὐτός πού δέν τρέφεται μπορεῖ πολλές φορές νά ζῆ, ἀλλά αὐτός πού δέν ζῆ δέν μπορεῖ νά τρέφεται. Νήστευσε ὁ Μωυσῆς σαράντα μέρες, ἀλλά ἐπειδή μέσα του εἶχε τό ζῶντα λόγο, δέν τόν ζημίωσε καθόλου ἡ ἔνδεια τῶν γηίνων. Ἔτσι συμβαίνει καί μέ τήν κατάστασι τῆς ψυχῆς· πρέπει μέν νά τρέφεται μέ τά ἔργα, πρέπει, ὅμως, καί πρίν ἀπό τά ἔργα νά ντυθῆ μέ τήν πίστι· χωρίς τήν πίστι δέν μπορεῖς νά παραστήσης ζωντανό αὐτόν πού ἐργάζεται ἔργα δικαιοσύνης, ἐγώ, ὅμως, καί χωρίς ἔργα μπορῶ νά σοῦ δείξω τόν πιστό καί ζωντανό καί ἀξιωθέντα τῆς βασιλείας. Κανείς χωρίς πίστι δέν ἔζησε· ὁ δέ ληστής, πιστεύοντας μόνο, δικαιώθηκε. Καί μή μοῦ λές· Δέν εἶχε καιρό νά ζήση· διότι οὔτε κι ἐγώ διαφωνῶ σ᾽ αὐτό, ἀλλά ἐκεῖνο παρουσίασα, ὅτι δηλαδή ἡ πίστι καθ᾽ ἑαυτήν ἔσωσε. Ἄν, βέβαια, ἐπιζοῦσε μέ τήν πίστι, καί ἀμελοῦσε τά καλά ἔργα, θά ἔχανε τή σωτηρία. Αὐτό, ὅμως, τό ὁποῖο ἐξετάζουμε καί ζητοῦμε τώρα εἶναι ὅτι καί ἡ πίστι καθ᾽ ἑαυτήν ἔσωσε, τά ἔργα δέ καθ᾽ ἑαυτά πουθενά δέν δικαίωσαν τούς ἀσκοῦντες. Καί θέλεις νά δῆς ἀκριβῶς, ὅτι τά ἔργα χωρίς τήν πίστι δέν ζωοποιοῦν; Ἦταν γνωστός ὁ Κορνήλιος γιά ἐλεημοσύνες καί προσευχές· ἀλλά ἀγνοοῦσε τό Χριστό, πιστεύοντας μέν στό Θεό, μή ἔχοντας, ὅμως, ἀκόμη γνωρίσει τό Λόγο τοῦ Θεοῦ. Καί ἐπειδή τά ἔργα του ἦταν, βεβαίως, καλά καί θαυμαστά, εὐαρεστοῦσε μέν τό βραβευτή καί ἐραστή τῶν ἀγαθῶν Θεό· ἀλλά, ἐπειδή εἶδε ὁ μέγας τῆς δικαιοσύνης καί ἀληθείας ὀφθαλμός, ὁ ἀπροσωπόληπτος καί δίκαιος κριτής, ὅτι τά ἔργα εἶναι μέν καλά, ἀλλά εἶναι νεκρά ἀφοῦ δέν ἔχουν πίστι, ἀποστέλλει ἄγγελο θεῖο ὁ ὁποῖος ἐπιβραβεύει τά ἔργα, μέ σκοπό αὐτόν πού καλῶς ἀθλεῖ νά τόν στεφανώση μέ τήν πίστι· κι αὐτός εἶπε πρός αὐτόν: “Κορνήλιε, αἱ προσευχαί σου καί αἱ ἐλεημοσύναι σου ἀνέβησαν εἰς μνημόσυνον (: γιά νά τίς λάβη ὑπόψιν Του), ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ”(Πρξ 10, 4). Ἄν, λοιπόν, εἰσακούσθηκε ἡ δέησι, λέει, καί οἱ ἐλεημοσύνες ἔγιναν δεκτές, τί μοῦ λείπει ὡς πρός τή δικαιοσύνη; Στεῖλε στήν Ἰόππη, λέει, καί κάλεσε τό Σίμωνα τόν ἀποκαλούμενο Πέτρο, ὁ ὁποῖος, ἀφοῦ ἔλθη, θά σοῦ πῆ λόγους, μέ τούς ὁποίους θά σωθῆς ἐσύ καί ὅλη ἡ οἰκογένειά σου. Δέν παρεῖχαν, λοιπόν, τά ἔργα σωτηρία. Διότι ἄν, μέ ὅσα κηρύττει ὁ Πέτρος σώζεται καί αὐτός καί ἡ οἰκογένειά του, δέν εἶχε ἀκόμη ὁ Κορνήλιος ἀπό τά ἔργα τή σωτηρία, μέχρι τή στιγμή κατά τήν ὁποία τοῦ ἐπιβράβευσε ἡ πίστι τά ἔργα. Γι᾽ αὐτό καί ὁ Πέτρος, ὁ μακάριος καί τίμιος Ἀπόστολος τοῦ Χριστοῦ, ἀφοῦ ἦλθε ἀπό τήν Ἰόππη, καί εἶδε τή Χάρι τοῦ Θεοῦ ἐκχυθεῖσα στούς τότε θεωρούμενους ἀλλοφύλους, συνειδητοποιώντας τήν κρίσι τοῦ Θεοῦ, λέει: “Ἐπ᾽ ἀληθείας καταλαμβάνομαι (: καταλαβαίνω), ὅτι οὐκ ἔστι προσωπολήπτης ὁ Θεός· ἀλλ᾽ ἐν παντί ἔθνει ὁ ποιῶν δικαιοσύνην, δεκτός αὐτῷ ἐστιν”(Πρξ 10, 34, 35). Δέν εἶπε, “Ἐν παντί ἔθνει ὁ ποιῶν δικαιοσύνην σώζεται”, ἀλλά “δεκτός ἐστι”, δηλαδή καθίσταται ἄξιος νά γίνη δεκτός. Πρέπει, λοιπόν, νά προλάμπη ἡ πίστι τῶν ἔργων, καί νά ἀκολουθοῦν τήν πίστι τά ἔργα. Καί μήν ὑβρίζη κανείς τήν πίστι γιά ἀκαρπία, οὔτε τά ἔργα νά ὑβρίζη μέ τήν ἀπιστία. Γίνε ἐλιά κατάκαρπη, ἀλλά στόν οἶκο τοῦ Θεοῦ. Τό νά εἶναι ἡ ἐλιά κατάκαρπη, συμβολίζει τά καλά ἔργα· τό νά βρίσκεται δέ στόν οἶκο τοῦ Θεοῦ, δηλώνει τήν πίστι»(ΡG 48, 1081).

° Ὁ Χρυσόστομος κήρυσσε, ἀκόμα: Ὅπως τήν ἴδια κιθάρα τήν παίζει κι ὁ τεχνίτης καί βγάζει μελωδία, τήν παίζει καί ὁ ἄτεχνος καί μᾶς ἀηδιάζει, ἔτσι συμβαίνει καί μέ τήν Ἀγία Γραφή: ἐξάγει σωτηρία ὁ εὐσεβής, αἱρέσεις ὁ αἱρετικός.

 ***

Ἅγ. Κύριλλος Ἀλεξανδρείας συμβουλεύει: «Δέν πρέπει νά ἀποφεύγουμε καί νά ἀπορρίπτουμε ὅλα ὅσα λένε οἱ αἱρετικοί. Διότι ὁμολογοῦν πολλά ἀπό αὐτά τά ὁποῖα ὁμολογοῦμε κι ἐμεῖς. Π.χ. ὅταν λένε οἱ Ἀρειανοί γιά τόν Πατέρα ὅτι εἶναι δημιουργός τῶν ὅλων, μήπως γι᾽ αὐτό πρέπει ν᾽ ἀποφεύγουμε αὐτές τίς ὁμολογίες;»(PG 77, 225).

 ***

Διαβάζουμε στήν Κλίμακα: «Εἶναι ἀκατόρθωτο νά προέλθη ἀπό τό χιόνι φλόγα. Περισσότερο, ὅμως, ἀκατόρθωτο εἶναι νά βρεθῆ ταπείνωσι στούς ἑτεροδόξους, διότι τό κατόρθωμα αὐτό ἀνήκει μόνο στούς πιστούς καί ὀρθοδόξους καί μάλιστα, σέ ὅσους ἐξ αὐτῶν ἔχουν καθαρθῆ ἀπό τά πάθη»(ΚΛ, 273).

 ***

Διαβάζουμε στά Κείμενα τῶν Βαρσανουφίου καί Ἰωάννου: «Δέν πρέπει, λοιπόν, νά μελετᾶμε τά συγγράμματα τοῦ [αἱρετικοῦ] Εὐαγρίου;

Ἀπόκρισι Ἰωάννου.

Νά μή δέχεσαι τίς αἱρετικές διδασκαλίες του. Νά διαβάζης, ἄν θέλης, μόνο ὅσα κείμενά του ὁδηγοῦν στήν ὠφέλεια τῆς ψυχῆς, σύμφωνα καί μέ τήν παραβολή τοῦ Εὐαγγελίου τή σχετική μέ τό δίχτυ τοῦ ψαρᾶ πού, ὅπως ἀναφέρεται ἐκεῖ, “συνέλεξαν τά καλά ψάρια καί τά ἔβαλαν στά πανέρια, ἐνῶ τά ἀκατάλληλα καί ἄχρηστα τά πέταξαν ἔξω”(Μθ 13, 48). Τό ἴδιο νά κάνης καί σύ»(ΒΙ3, ἐρ. 602).

° «Ὅποιος διδάσκει, χωρίς νά ἔχη ἀντίκρυσμα ὁ λόγος του στή ζωή του, ὁ λόγος αὐτός δέν πληροφορεῖ τόν ἄλλο γιά τήν ἀλήθεια, ἀλλά παραμένει ἄκαρπος. Ὅταν, ὅμως, δέν πρόκηται νά ὠφελήσης, ποιός ὁ λόγος νά μιλήσης; Ἄν θέλης ὁπωσδήποτε νά βοηθήσης, μίλησε μέσα στήν καρδιά σου μέ τό Θεό πού γνωρίζει τούς κρυφούς μας λογισμούς καί ἔχει τή δύναμι νά κάνη περισσότερα ἀπ᾽ ὅσα Τοῦ ζητᾶμε. Αὐτός ὁ Θεός θά ἐνεργήση κατά τό θέλημά Του πρός αὐτούς πού ἀντιπαραθέτουν τά ἐπιχειρήματα σχετικά μέ τήν πίστι καί σύ θά κρατήσης τήν ταπείνωσι μέσα σ᾽ αὐτή τή διαμάχη. Καί τά πράγματα θά ἐξελιχθοῦν ἔτσι ὅπως ἀκριβῶς γίνεται ἄν κάποιος βάλη ἕναν ἄλλο στή φυλακή ἄδικα —ἐπειδή ἔχει τήν ἐξουσία νά τό κάνη— καί ἕνας τρίτος, βλέποντας τί ἔχει γίνει καί μή μπορώντας νά φέρη ἀντίρρησι ἤ νά ἀντιδράση στόν ἄνθρωπο πού ἔχει τήν ἐξουσία, πηγαίνει κρυφά καί τό λέει σ᾽ ἕναν ἀνώτερο ἀπ᾽ αὐτόν τόν ἄδικο ἐξουσιαστή. Τότε αὐτός, ὁ ἀνώτερος, κάνοντας χρῆσι τῆς μεγαλύτερης ἐξουσίας του, βγάζει ἀπό τή φυλακή τό φυλακισμένο, ἐνῶ ὁ πρῶτος πού τόν εἶχε βάλει στή φυλακή ταράζεται, γιατί δέν γνωρίζει ποιός εἶναι αὐτός πού μίλησε στόν ἀνώτερο γιά τήν ὑπόθεσι αὐτή. Ἔτσι καί ἐδῶ, ἄς καταφύγουμε στό Θεό, μέ τή δέησι τήν ὁποία θά κάνουμε μέσα στήν καρδιά μας ὑπέρ τῆς πίστεως και ὑπέρ τῶν ἀδελφῶν καί αὐτός πού ὁρκίσθηκε στόν ἑαυτό Του καί εἶπε ὅτι “θέλει ὅλοι οἱ ἄνθρωποι νά σωθοῦν καί νά γνωρίσουν σέ βάθος τήν ἀλήθεια”(Α´ Τιμ 2, 4), θά ἐνεργήση καί σ᾽ αὐτούς σύμφωνα μέ τό θέλημά Του»(ΒΙ3, ἐρ. 696).

° «Ἔχω κάποιο φίλο ἀγαπητό πού ἀποδείχθηκε πώς εἶναι αἱρετικός. Νά τόν διδάξω σχετικά μέ τό ὀρθόδοξο φρόνημα;

Ἀπόκρισι Ἰωάννου.

Βοήθησέ τον νά γνωρίση μέ κάθε δυνατή πληρότητα καί σαφήνεια τήν ὀρθόδοξη πίστι. Νά μή συζητήσης, ὅμως, μαζύ του ἀντιπαραθέτοντας ἐπιχειρήματα, οὔτε νά θελήσης νά γνωρίσης τί πιστεύει γιά νά μή βάλης μέσα σου τό δηλητήριό του. Ἄν, ὅμως, πάρη σταθερή ἀπόφασι καί θέλει νά ὠφεληθῆ καί νά ἀκούση τήν ἀλήθεια σχετικά μέ τή θεία πίστι, ὁδήγησέ τον σέ ἁγίους Πατέρες πού ἔχουν τή δύναμι νά τόν ὠφελήσουν ἐν Χριστῷ καί ἔτσι θά μπορέσης νά τόν βοηθήσης κατά Θεόν, χωρίς νά βλαφθῆς ψυχικά. Ἄν πάλι, “μετά τήν πρώτη καί τή δεύτερη νουθεσία”, δέν δέχεται νά ἀλλάξη τοποθέτησι, παραιτήσου ἀπό τήν προσπάθεια τῆς μεταστροφῆς του, ὅπως μᾶς παραγγέλλει καί ὁ Ἀπόστολος. Διότι, καθώς μᾶς λένε καί οἱ Πατέρες, ὁ Θεός δέν θέλει νά ἀναλαμβάνη κάποιος ἕνα ἔργο πού ὑπερβαίνει τίς δυνάμεις του. Ἄν δῆς λένε, κάποιον νά πνίγεται στό ποτάμι, μήν τοῦ ἁπλώσης τό χέρι σου, γιά νά μή σέ τραβήξη καί σένα πρός τό μέρος του καί πνιγῆς μαζύ μ᾽ αὐτόν. Μόνο δός του τό ραβδί σου καί ἄν μπορῆς νά τόν τραβήξης, ἔχει καλῶς, εἰδάλλως θά ἀφήσης μόνο τό ραβδί σου στά χέρια του καί σύ θά σωθῆς»(ΒΙ3, ἐρ. 733).

 ***

Ἅγ. Νεῖλος γράφει: «“Θά ἐπισκεφθῶ τιμωρητικά”, λέει ἡ προφητεία, “αὐτούς πού φοροῦν ξένα ἐνδύματα”(πρβλ. Σοφ 1, 8). Πράγματι, αὐτός πού δέν ἔχει ἀποκτήσει τήν ἀρετή, ὑποκρίνεται δέ, καί παρουσιάζεται ὅτι ἔχει ἀρετή, αὐτός περιβάλλεται ξεκάθαρα ξένη στολή. Καί οἱ ἑτερόδοξοι δέ προσποιούμενοι ὅτι διδάσκουν εὐσεβῆ πράγματα, ἐλέγχονται ἀπό τά φαῦλα δόγματα, ὅτι ἔχουν ἀλλοτριωθῆ ἀπό τή θεία ἀλήθεια καί τήν ἀρετή· διότι φόρεσαν ξένη ἐνδυμασία, ὅπως οἱ λύκοι τά δέρματα τῶν προβάτων (πρβλ Μθ 7, 15)»(PG 79, 185).

 ***

Κάτι ἀπό τή γραφίδα τοῦ ὁσ. Θεοδώρου τοῦ Στουδίτου: «Χαίρετε, κρίνα τοῦ ἀγροῦ τοῦ νοητοῦ, ἐν μέσῳ ἀκανθῶν ἐνειμέναι κατά τόπον, κατά δέ τρόπον τῆς αἱρετικῆς ἀκανθώσεως πορρωτέρω θέουσαι=Χαίρετε, κρίνα τοῦ νοητοῦ ἀγροῦ [ἐσεῖς οἱ μοναχές], πού ὡς πρός τόν τόπο ἔχετε φυτρώσει ἀνάμεσα σέ ἀγκάθια, ἀλλά ὡς πρός τόν τρόπο τῆς ζωῆς τρέχετε μακρυά ἀπό τά ἀγκάθια τῆς αἱρέσεως»(ΘΣ, 283).

 ***

Καί τελειώνουμε μέ τό Ρῶσο ἱερομάρτυρα Ἅγ. Ἱλαρίωνα Τρόιτσκι: «Προσέξτε πῶς κτυπιέται τό δυστυχισμένο πουλάκι, ὅταν πετάη στό δυνατό ἄνεμο! Πόσο ἄστατο εἶναι τό πέταγμά του! Πότε πετάει πρός τά πάνω, πότε ὁ ἄνεμος τό γυρίζει πρός τά κάτω. Πότε σπρώχνεται λίγο πρός τά μπρός, πότε καί πάλι τραβιέται πρός τά πίσω. Ἔτσι παρασύρεται ὁ ἄνθρωπος ἀπ’ τούς ἀνέμους τῶν ψευδοδιδασκαλιῶν. Ἀλλά ὅπως τό πουλί βρίσκει ἡσυχία στή φωλιά μέσα στά πυκνά κλαδιά τοῦ δένδρου καί ἤρεμα κοιτάζει ἀπ’ τό καταφύγιό του τήν καταιγίδα πού ξεσπάει δίπλα του, ἔτσι καί ὁ ἄνθρωπος βρίσκει τήν εἰρήνη ὅταν προστρέχη στήν Ἐκκλησία. Ἀπ’ τό ἥσυχο καταφύγιό του βλέπει τή σφοδρή θύελλα “δίπλα στούς τοίχους τῆς Ἐκκλησίας”, θλίβεται γιά τούς δυστυχεῖς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι ἔχουν πιασθῆ σ’ αὐτή τήν καταιγίδα ἔξω ἀπ’ τήν Ἐκκλησία καί βραδύνουν νά καλυφθοῦν κάτω ἀπ’ τήν εὐλογημένη σκέπη Της καί προσεύχεται στόν Κύριο: “Ἕνωσον αὐτούς τῇ Ἁγίᾳ, Καθολικῇ καί Ἀποστολικῇ Ἐκκλησίᾳ, ἵνα καί αὐτοί δοξάζωσι τό πάντιμον καί μεγαλοπρεπές Ὄνομά Σου”»(ΙΤ, 143).

ΠΗΓΗ:

Ἀρχιμ. Ἰωάννου Κωστώφ

Ἀντιαιρετικά Ἐφόδια

ἐκδ. Ἅγ. Ἰωάννης ὁ Δαμασκηνός

Σταμάτα 2013

http://www.truthtarget.gr

TRUTH TARGET

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s